“Bilimi değil rantı esas alarak yapılan yollar çökmeye mahkûm”
İktidar yol yapmakla övünürken, milyonlarca liralık projeler birer birer göçüyor. Uzmanlar denetimsizlik ile bilimin dışlanması nedeniyle bu durumların yaşandığını belirterek “Bilimi değil rantı esas alarak yapılan yollar çökmeye mahkûm” dedi...
Milyarlık otoyollar çöküyor
Son olarak Antalya’da Karayolları Genel Müdürlüğü'nce inşa ettirilen ve 500 milyon liraya mal olduğu belirtilen Kemer–Kumluca karayolu, göçük ve heyelan nedeniyle kısmen ulaşıma kapandı.
Aksaray–Nevşehir karayolunda ise Otogar Kavşağı yakınlarında oluşan çukurlar nedeniyle araçlar zarar gördü. Yaşananlar, otoyol projelerinde denetimsizlik ve yanlış planlama tartışmalarını yeniden gündeme getirdi.
Birgün'den Sibel Bahçetepe'nin haberinde, son dönemde birçok kentte yoğun yağış, zemin bozulmaları ve altyapı yetersizlikleri nedeniyle yollar çöküyor. Göçüklerin yaşandığı birçok olayda facianın eşiğinden dönülürken, Hatay, Artvin, Rize, Aydın, İstanbul ve Ankara başta olmak üzere pek çok kentte meydana gelen yol çökmeleri, kamu yatırımlarında mühendislik ilkelerinin ne kadar dikkate alındığı sorusunu da beraberinde getirdi. Meslek örgütlerinin tüm uyarılarına rağmen hayata geçirilen Karadeniz Sahil Yolu gibi projeler ile eksik ve hatalı inşa edilen, denetimleri yeterince yapılmayan yollar; hem kamu kaynaklarının boşa akmasına hem de onarım süreçlerinde maliyetlerin katlanmasına yol açıyor.
BİLİM DİKKATE ALINMALI
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Nusret Suna, BirGün’e yaptığı değerlendirmede, otoyolların birer mühendislik eseri olduğuna dikkat çekerek güzergâh seçiminin hayati önemde olduğunu vurguladı. Suna, “Öncelikle yolların geçtiği güzergâhların doğru seçilmesi gerekir. Altyapı sorununun en az olacağı alanlar tercih edilmeli. Zorunlu geçilmesi gereken bölgelerde ise altyapı çalışmaları eksiksiz ve bilimsel yöntemlerle yapılmalıdır” dedi. Karayolları tarafından projelendirilen otoyollarda yalnızca proje çizmenin yeterli olmadığına dikkat çeken Suna, uygulama ve denetimin de en az proje kadar önemli olduğunu ifade etti. Suna “Arazinin jeolojik yapısı, zeminin oturma ve heyelan riski ayrıntılı biçimde incelenmelidir. Ancak proje hazırlanmasıyla iş bitmez. İmalatın doğru yapılması ve yapılan işin doğru biçimde denetlenmesi gerekir” diye konuştu. Zemin sıkılaştırması ve altyapı denetimindeki eksikliklerin yol çökmelerinin temel nedenlerinden biri olduğunu kaydeden Suna, “Zeminin yeterince güçlendirilmemesi halinde bugün yaşadığımız sorunlar kaçınılmaz oluyor. En ufak yağmurda yol çökmeleri meydana geliyor. Çorlu tren faciasında olduğu gibi, altyapı ve menfez yetersizlikleri ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Karayollarında da durum farklı değil" dedi. Bazı zeminlerin yol yapımı öncesinde mutlaka ıslah edilmesi gerektiğini vurgulayan Suna, “Heyelan riski olan alanlarda yeni yapılan yolların kayması şaşırtıcı değil. Yol yapmak basit bir iş değil. Çok ince bir projelendirme, doğru yer seçimi ve etkin denetim gerektirir” ifadelerini kullandı.
YOLLAR HAYATİ ÖNEMDE
Yolların afet anlarındaki kritik rolüne de değinen Suna, 6 Şubat depremlerini anımsatarak şunları söyledi:
“Ulaşım, afetlerde en hayati mühendislik hizmetlerinden biridir. Deprem, yangın ya da başka bir afette yollarınız açık değilse yardıma ulaşamazsınız. Köprüler ve viyadükler çöktüğünde kentler tamamen izole olur. Depremlerde ilk 72 saat altın saatlerdir. Bu sürede yollar açık olmalı ki can kurtarılabilsin. Şehir içi ve şehir dışı yollar bu bilinçle yapılmalıdır."
FATURA VATANDAŞA
CHP İstanbul Milletvekili ve Ulaştırma ve Altyapı Politika Kurulu Başkanı Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu ise çöken karayollarının hem projelendirme hem de yapımı esnasında ortaya çıkan mühendislik ve imalat hataları ile ihmalleri bulunduğunu söyledi. Yanıkömeroğlu, şu değerlendirmeleri yaptı:
"Projelendirme aşamasında gerekli zemin etütlerinin eksik ve yetersiz yapılmasından kaynaklı olarak yapım aşamasında standart dışı dolgu malzemesi kullanımı, yol dolgusunun yetersiz sıkıştırılması, drenaj eksiklikleri ve yolu yapan şirketlerin karayollarınca bazı nedenlerle yeterli ve etkili şekilde denetlenmemesi sonucu yolların çökmesi kaçınılmaz oluyor. İktidarın davet usulüyle adrese teslim yaptığı ihalelerde işleri alan yandaş şirketlerin gerekli mühendislik ve yapım standartlarına uymadan sadece kar etme hedefi ile çalışma yaptıkları ortada. Aslında yolu yapan firma tarafından yıllarca yapım garantisi altında olması gereken yollarda, bu tür çökmeler oluştuğunda yolu yapan firmaya herhangi bir yaptırım uygulanmadan sadece hasar gören bölüm için yeniden ihale yapılarak başka bir firmaya tekrar kamu bütçesinden ödeme yapılıyor ve yol onarılıyor. Milletten toplanan vergileri duble yol yapmakla övünen bu iktidarın denetimsizliğinin bedelini maalesef yine vatandaş ödedi, ödemeye de devam ediyor."
***
KARADENİZ SAHİL YOLU UYARISI
Özellikle milyonlarca lira harcanarak inşa edilen ve tartışmalara yol açan Karadeniz Sahil Yolu’na da dikkat çeken Nusret Suna, bu güzergâha ilişkin itirazların proje aşamasında dile getirildiğini anımsattı. Suna “Meslektaşlarımız ve bilim insanları yıllar önce bu yolun problemli bir güzergâh olduğunu söyledi. ‘Buraya yapılmamalı’ denildi. Bilime inanılmalı, başka türlü olmuyor. Aradan yıllar geçmesine rağmen aynı sorunlar karşımıza çıkıyor" diye konuştu.
***
YOL YAPTIK MASALI ASFALTA GÖMÜLDÜ
CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz şu değerlendirmeyi yaptı: "Antalya Kemer-Kumluca otoyolunda meydana gelen bu çökme, iktidarın 'yol yaptık' masalının asfalta gömüldüğünün kanıtıdır. 2021'de Düzce-Zonguldak otoyolunda meteor düşmüşçesine oluşan o devasa yarığın bir benzerini bugün Antalya’da görüyoruz; çünkü zihniyet aynı, ihmal aynı. Yandaş şirketlerin elinden çıkan devlet yolları ilk heyelanda çöküyor. Antalya Valisi devletin valisi olmak yerine AKP’nin valisi olarak söz alıyor ve bu çökmeyi bölgenin çok yağış almasına bağlıyor. Aynı zihniyet Çorlu’daki tren faciasını da yağışlara bağlamıştı. AKP rant uğruna vatandaşlarımızın canına kastediyor, ama hiç sorumluluk almıyor! Kamu yararı yerine şirket kârını merkeze koyan, mühendisliği hiçe sayan bu 'çürük düzen' yüzünden yollar dökülüyor. Düzce-Zonguldak yolundaki ihmalin hesabı sorulmadı. Antalya’daki bu felaket fragmanı, daha büyük felaketler için bir ikazdır. AKP buna kulaklarını tıkamaya devam ettikçe bedelini vatandaşlarımız hem canıyla hem cebiyle ödemek zorunda bırakılıyor. AKP zihniyeti canımıza kast etmeye devam ediyor. Türkiye’nin, acilen bu zihniyetten kurtulması gerekiyor. "
***
ÇÖKEN YOLLARDAN BAZILARI
İzmir (2026): Şiddetli sağanak sonrası Selçuk–Aydın karayolunda çökme meydana geldi, yol trafiğe kapatıldı.
Antalya (2026): Kemer–Kumluca karayolunda göçük ve heyelan oluştu. Yaklaşık 10 metrelik çukur nedeniyle ulaşım tek şeritten sağlandı.
Aydın (2025): Aydın–Kuşadası karayolu Yaylaköy mevkiinde zemin çökmesi nedeniyle kapatıldı, trafik alternatif güzergâha verildi.
Karadeniz Sahil Yolu (2025): Artvin Arhavi–Hopa arasında yol heyelan nedeniyle ulaşıma kapandı. Yoğun yağışlar birçok noktada çökmelere yol açtı.
Ankara / Polatlı (2025): Yağmur sonrası kazı yapılan bölgede yol çöktü, bir araç göçüğe düştü.
Zonguldak (2021): Düzce–Zonguldak karayolunda heyelan sonrası yol tamamen çöktü.