Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Bab'ül Mendeb'i kapatmak seçenekler arasında
İran-ABD-İsrail hattında tırmanan savaş ikinci ayına girerken, Yemen’deki İran destekli Husiler, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan stratejik Bab'ül Mendeb Boğazı’nın kapatılmasının olasılıklar arasında olduğunu duyurdu...Husiler uyardı... Bab'ül Mendeb Boğazı kapanırsa ne olur?
Yemen'deki İran yanlısı Husilere bağlı Sana merkezli hükümetin Enformasyon Bakan Yardımcısı Muhammed Mansur, Husilerin İran, Lübnan ve Irak’taki müttefikleriyle koordinasyon içinde hareket ettiğini belirterek, “Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Bab'ül Mendeb'i kapatmak seçenekler arasında yer alıyor” ifadelerini kullandı.
Husiler, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından cumartesi günü İsrail’e füze ilk füze saldırısını düzenledi. Bu, Yemenli grubun söz konusu savaşta ilk sembolik hamlesi oldu. Mansur, bu adımın "İran’ın yürüttüğü savaşa destek" ve aynı zamanda "Hizbullah’a yardım" amacı taşıdığını söyledi.
Husi yetkili, savaşta attıkları her adımın 'hesaplanmış' olduğunu vurgulayarak, hedeflerinin ABD ve İsrail üzerindeki baskıyı artırmak olduğunu belirtti. “Attığımız her adım etkili olacak şekilde planlanıyor” diyen Mansur, Yemen’in İran, Hizbullah ve Irak’taki Haşdi Şabi güçlerine karşı ahlaki, dini ve insani sorumluluk taşıdığını savundu.
BAB'ÜL MENDEB KAPANIRSA…
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili kapanma, küresel enerji piyasalarında şok etkisi yarattı. Normal şartlarda dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’si (günde 20-21 milyon varil) bu dar geçitten taşınırken , savaşla birlikte sevkiyatın dramatik biçimde düştüğü ve günlük arzda ciddi bir kayıp riski oluştuğu hesaplanıyor. Bu durum petrol fiyatlarını kısa sürede 100 doların üzerine taşıdı ve küresel enflasyon, enerji maliyetleri ve tedarik zincirleri üzerinde ciddi baskı oluşturdu. Uzaması halinde, özellikle Asya ekonomileri başta olmak üzere küresel büyüme üzerinde kalıcı bir daralma riski öngörülüyor.
Bab'ül Mendeb Boğazı ise bu denklemde ikinci kritik boğaz. Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni bağlayan bu hat üzerinden normalde günde yaklaşık 5-6 milyon varil petrol geçiyor . Aynı zamanda Avrupa-Asya ticaretinin ana arterlerinden biri. Hürmüz’ün devre dışı kaldığı bir senaryoda Bab'ül Mendeb’in de kapanması, küresel enerji akışını fiilen iki noktadan keserek alternatifsiz bir 'çifte boğaz krizi' yaratabilir. Bu durumda, tankerlerin Afrika’nın güneyinden dolaşmak zorunda kalması, bunun da sevkiyat sürelerini haftalarca uzatması ve maliyetleri katlaması ihtimal dahilindedir.
Hürmüz, stratejik olarak İran ile Umman arasında yer alırken, Bab'ül Mendeb’in doğu kıyısı Yemen’deki Husi kontrol bölgelerine oldukça yakın. Husiler geçmişte Kızıldeniz’de ticari gemilere yönelik füze ve İHA saldırıları düzenleyerek fiili tehdit kapasitesini gösterdi. Ancak 'boğazı tamamen kapatmanın' klasik anlamda fiziki abluka değil; sigorta maliyetlerini artırarak, gemi geçişini riskli hale getirip trafiği durdurmak şeklinde gerçekleşmesi öngörülüyor. Böyle bir senaryoda petrol fiyatlarında ikinci bir sıçrama, küresel ticarette daralma ve özellikle Avrupa’nın enerji arzında ciddi kriz kaçınılmaz olur.
Tam da bu noktada, Tahran’ın doğrudan cephe savaşından ziyade küresel maliyet üretme ve baskıyı zamana yayma üzerine kurulu 'stratejik sabır' doktrininin devreye girdiği görülüyor.
'STRATEJİK SABIR' DOKTRİNİ NEDİR?
'Stratejik sabır', İran’ın doğrudan, ani ve geniş çaplı askeri çatışmalardan kaçınarak, zamana yayılmış, çok katmanlı ve dolaylı baskı kurma stratejisi olarak tanımlanıyor.
Bu doktrin; vekil güçler (Hizbullah, Husiler, Irak’taki milisler), sınırlı füze/İHA saldırıları, ekonomik baskı unsurları (Hürmüz ve Bab'ül Mendeb tehdidi) ve diplomatik manevraların birlikte kullanılmasına dayanıyor. Amaç, doğrudan savaş maliyetine katlanmadan karşı tarafı yıpratmak ve dengeyi lehe çevirmek olarak tanımlanıyor.
Son krizde, bu doktrin daha 'esnek' bir forma evrilmiş görünüyor. İran bir yandan doğrudan füze ve İHA saldırılarıyla yanıt verirken, diğer yandan enerji hatlarını tehdit ederek küresel maliyet üretme stratejisini devreye soktu. Bu yaklaşım, klasik caydırıcılığın ötesinde, karşı tarafın sadece askeri değil ekonomik ve jeopolitik hesaplarını da zorlayan bir 'asimetrik baskı mimarisi' olarak değerlendiriliyor.