Tarihin en büyük travmalarından biri olan Madımak Katliamı’nın 33. yılı
Sivas'ta Madımak’ın 33 Yıllık Adalet Çıkmazı: Katliam Davası Nasıl Zamanaşımına Gitti?
Türkiye, yakın tarihinin en büyük travmalarından biri olan Madımak Katliamı’nın 33. yıl dönümünü geride bıraktı.
2 Temmuz 1993’te Pir Sultan Abdal Kültür Etkinlikleri için Sivas’a giden yazar, ozan, şair ve sanatçıların kaldığı Madımak Oteli, saatlerce süren kuşatmanın ardından radikal bir grup tarafından ateşe verildi. Başta yazar Aziz Nesin’in hedef gösterildiği kışkırtıcı bildirilerle tırmandırılan gerilim, dönemin DYP-SHP koalisyon hükümetinin ve güvenlik güçlerinin başarısız kriz yönetimiyle birleşince 35 canın diri diri yanmasıyla sonuçlandı.
Dönemin Başbakanı Tansu Çiller’in "Çok şükür, otel dışındaki halkımız bir zarar görmemiştir" açıklaması ve Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’in olayı "münferit" olarak nitelendirmesi, devletin sorumluluktan kaçışının ilk işaretleri oldu.
YARGI SÜRECİNDE KIRILMA
Katliamın ardından başlayan hukuki süreç tam bir yılan hikayesine döndü. Ankara 1 No’lu Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM), 1994’teki ilk kararında Aziz Nesin’in varlığını sanıklar lehine "haksız tahrik" sayarak cezaları düşürdü. Yargıtay 9. Ceza Dairesi’nin katliamın “Cumhuriyete, laikliğe ve demokrasiye yönelik” olduğunu belirterek kararı bozması ise davanın dönüm noktası oldu.
Yeniden yapılan yargılamalar sonucunda 2000 yılında 33 sanığa idam cezası verildi; bu cezalar idamın kaldırılmasıyla ağırlaştırılmış müebbete çevrildi. Ancak mağdur aileleri ve avukatlar, saldırının arkasındaki örgütlü yapının ve ihmali olan kamu görevlilerinin hiçbir zaman etkili bir şekilde soruşturulmadığını vurguladı.
ZAMANAŞIMI KARARLARI VE FİRARİLER
Davanın en çok tepki çeken yönlerinden biri, firari sanıkların yakalanamaması ve dosyaların tek tek düşürülmesi oldu. Baş sanıklardan Cafer Erçakmak ve Yılmaz Bağ hakkındaki davalar ölmeleri nedeniyle düşerken; firari sanıklar Murat Sonkur, Eren Ceylan ve Murat Karataş hakkındaki dava 14 Eylül 2023’te zamanaşımı gerekçesiyle tamamen düşürüldü.
Mağdur ailelerinin katliamın "insanlığa karşı suç" sayılması ve zamanaşımına tabi tutulmaması yönündeki feryatları ise yargı duvarına çarptı.
VİCDANLARI YARALAYAN AYM KARARI VE 17 TAHLİYE
Katliam dosyasında Anayasa Mahkemesi (AYM) iki ayrı kararla tartışmaların odağına yerleşti. Mağdur ailelerinin 2014 yılında yaptığı ve katliamın "insanlığa karşı suç" kapsamında değerlendirilmesini isteyen bireysel başvuru, 2026 yılı itibarıyla hala sonuçlandırılmadı. Aileler adalet bulamadıkları için dosyayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) taşıdı.
Buna karşın, hükümlü Yunis Karataş’ın başvurusu üzerine AYM ezber bozan bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, ağırlaştırılmış müebbet cezasının terör suçluları için ölünceye kadar süreceğini kabul etse de, Madımak hükümlülerinin "terör suçlusu" sayılamayacağına hükmetti.
Bu kararın ardından, ağırlaştırılmış müebbet cezası alan 23 kişiden 17’si hızlıca tahliye edildi. Mağdur aileleri, kendi başvuruları yıllardır bekletilirken failler yönünden jet hızıyla karar verilmesini sert bir dille eleştirdi.
'UTANÇ MÜZESİ' YERİNE KÜLTÜR MERKEZİ
Katliamın simgesi olan Madımak Oteli’nin akıbeti de toplumsal hafızayı zedeleyen bir başka unsur oldu. Alevi örgütlerinin yapının "Utanç Müzesi" olması yönündeki taleplerine rağmen bina, uzun süre lokanta olarak işletildikten sonra 2010’da kamulaştırıldı ve "Sivas Bilim ve Kültür Merkezi"ne dönüştürüldü.
Merkezin girişindeki anı köşesinde, katledilen aydınların hemen yanında, oteli yakmaya çalışan saldırgan gruptan ölen 2 kişinin adının da yazılması ailelerin ve kamuoyunun tepkisini çekmeye devam ediyor.