Tarikat-cemaatler KARANLIĞI en çok çocukları etkiledi
Devletin kılcal damarlarına kadar sızan Gülen yapılanmasının 15 Temmuz Darbe Girişimi’nin ardından tasfiyesi, yeni cemaat ve tarikatlara alan açtı. Okullardan hastanelere kadar birçok alanda etkisini genişleten, ticari faaliyetleri ile kasalarını dolduran cemaatlerin yarattığı karanlık en çok çocukları etkiledi...
Tarikat-cemaatler her alanda
Türkiye’de faaliyet gösteren çok sayıda dini yapı, AKP iktidarları döneminde toplumsal yaşamın farklı alanlarında daha etkili bir konuma geldi. AKP ile ters düşen Gülen Yapılanması'nın tasfiye edilmesi ile açılan alanda yeni tarikat ve cemaatler palazlandı. Eğitim kurumlarından sağlık hizmetlerine, ceza infaz kurumlarından kadın sığınma evlerine kadar uzanan cemaatlerin etki alanı, özellikle çocuklar ve gençler üzerinde belirgin sonuçlar doğurdu.
Kamu kaynaklarından sağlanan destekler, ticari faaliyetlerden elde edilen gelirler ve mensuplardan toplanan bağışlarla önemli mali güç kazanan dini vakıf ve dernekler, yerel temsilciliklerinin yanı sıra öğrenci yurtları aracılığıyla da gençlerle doğrudan temas kurma imkânı elde etti.
YOKSULLUK MAHKÛMİYETİ
Türkiye’de giderek derinleşen ekonomik kriz, ailelerinin sosyoekonomik durumları nedeniyle çok sayıda genci dini vakıf ve derneklerin öğrenci yurtlarına adeta mecbur bıraktı. Gençlik ve Spor Bakanlığı’na bağlı yurtlardaki kapasite yetersizliği ve fahiş ev kiraları nedeniyle on binlerce öğrenci cemaatlere ait yurtlara yerleşmek zorunda kaldı. Denetimden uzak cemaat yurtları, hemen her yıl kamuoyunda infial yaratan yeni bir olaya sahne oldu. Milyonlarca yurttaşın, “Cemaat yurtları kapatılsın” isyanı ise görmezden gelindi.
Tarikat ve cemaatlerin hemen her alanda faaliyet yürüttüğü, iktisadi işletmeleri aracılığıyla fahiş gelirler sağladığı görüldü. Erenköy Cemaati’ne bağlı Muradiye Vakfı ve İsmailağa Cemaati’ne bağlı Hiranur Derneği’nin Türkiye genelinde faaliyet yürüttüğü kentlerin sayısı, iktidara yakınlığıyla bilinen vakıf ve dernekler ile cemaatlere açılan alanın büyüklüğünü gözler önüne serdi. Muradiye Vakfı’nın Türkiye genelinde okul, yurt ve temsilcilikten oluşan 33 noktada, Hiranur Derneği’nin 15 noktada faaliyet gösterdiği belirlendi.
BirGün, Türkiye’nin tarikat-cemaat haritasını çıkardı.
HİRANUR DERNEĞİ
İsmailağa Cemaati’ne bağlı olan ve altı yaşındaki kız çocuğunun maruz bırakıldığı istismar ile gündeme gelen Hiranur Derneği, İstanbul başta olmak üzere Ankara, Kocaeli, Bursa ve Sakarya’da faaliyet gösteriyor. Derneğin merkezi İstanbul Fatih'te yer alırken Türkiye’deki toplam temsilcilik sayısı, 15 ile ifade ediliyor.
MURADİYE VAKFI
Nakşibendilik geleneği içinde yer alan Erenköy Cemaati’nin Ankara kolunu Muradiye Vakfı yürütüyor. Vakfın, Ankara’da altı adet anaokulu bulunuyor. Başkentteki toplam okul sayısı 14 ile ifade edilen vakfın, sekiz adet bağımsız bir adet de okula bağlı olmak üzere Ankara’da toplam dokuz öğrenci yurdu yer alıyor. Vakfın Ankara’da en çok Keçiören ve Altındağ ilçelerinde aktif olduğu aktarılıyor.
SÜLEYMANCILAR
Süleymancılar olarak nitelendirilen cemaatin, Milli Eğitim Bakanlığı’nda etkili olduğu ileri sürülüyor. Dini vakıf ve derneklerin Milli Eğitim Bakanlığı’ndaki etkisinin, eski bakan Ziya Selçuk’u istifaya kadar götürdüğü bildiriliyor.
MENZİLCİLER
Nakşibendiliğin kolu olan Menzil Tarikatı’nın, AKP-Gülen Cemaati ilişkilerinin bozulmasının ardından adını ciddi biçimde duyurmaya başladığı anlatılıyor. Adıyaman kökenli tarikat, faaliyetleri ile tüm Türkiye'ye yayılıyor. Tarikatın, “Semerkand Öğrenci Yurdu'' adı altında ülke genelinde onlarca öğrenci yurdu açtığı biliniyor.
PROPAGANDA FAALİYETLERİ
Kamuoyunun yakından bildiği İsmailağa, Menzil ve Nur cemaatlerinin, kurdukları televizyon ve radyo kanalları aracılığıyla propaganda faaliyetlerini artırdığı da görülüyor.
Nakşibendiliğin kolu olan Menzil Tarikatı, AKP-Gülen Cemaati ilişkilerinin bozulmasının ardından adını ciddi biçimde duyurmaya başlayan oluşumların başında geliyor. Çok sayıda radyo ve televizyon kanalı açan ve Semerkand TV adı altında 2013 yılında medyaya giren tarikat, Haziran 2013’de Semerkand Radyo ve Televizyon Anonim Şirketi ismini aldığı 18 milyon TL sermayeli şirket ile medya faaliyetlerini sürdürüyor.
Çok sayıda tartışmalı programa imza atılan Semerkand TV’nin, görece düşük izleyici sayısına karşın 8 Temmuz 2015'te sermayesini 21 milyon 900 bin TL’ye yükseltmesi dikkati çekiyor.
CÜBBELİ AHMET
AKP'li bürokratların, Mahmut Ustaosmanoğlu’yla verdiği pozlarla akıllarda kalan İsmailağa Cemaati de “15 Temmuz'un ardından pastadan en büyük pay alan cemaatlerden biri” olarak nitelendiriliyor.
Cemaate ait Birinci Radyo Televizyon Yayıncılık Anonim Şirketi adında bir şirket yer aldığı belirtiliyor. Kamuoyunda, “Cübbeli Ahmet” olarak bilinen Ahmet Mahmut Ünlü’nün Fetih Suresi okuduğu görüntüler ile yayın hayatına başlayan Lalegül TV de “Cemaat kanalı” olarak tanımlanıyor.
2007 yılında 210 bin TL sermayesi bulunan Birinci Radyo Televizyon Yayıncılık Anonim Şirketi’nin sermayesi 2014 yılında 1 milyon TL'ye, Ocak 2022’de ise 2 milyon 800 bin TL’ye ulaşıyor.
HİZBULLAH DETAYI
Hizbullah'a yakınlığı ile bilinen ve “Hizbullah propagandası yaptığı” iddiasıyla tartışılan Kudüs TV de cemaat ve tarikatların medya faaliyetlerinin önemli örneklerinden birini oluşturuyor. Haziran 2012’de 250 bin TL sermaye ile İstanbul’da kurulan Kudüs Medya Anonim Şirketi, tüm tartışmalara karşın halen aynı isimle faaliyetlerine devam ediyor.
SAMANYOLU TV
15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişiminin ardından Türkiye’deki faaliyetleri sonlandırılan Samanyolu Yayıncılık’ın sermayesinde yaşanan değişiklik de gözlerden kaçmıyor. Gülen yapılanmasına ait olduğu bilinen grubun, AKP ile Gülen Cemaati’nin arasının henüz bozulmadığı 2005 yılında sermayesi, 15 milyon TL olarak kaydediliyor. Şirket, darbe girişiminden altı yıl önce, Şubat 2010’da ise sermayesine 7,5 milyon TL daha ekliyor. Böylelikle Samanyolu Yayıncılık’ın toplam sermayesi 22 milyon 500 bin TL olarak mali kayıtlara yansıyor.
Samanyolu Yayıncılık Hizmetleri Anonim Şirketi’nin faaliyetlerinin, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün 16 Ağustos 2016 tarihli kararı ile sonlandırıldığı biliniyor.
Tarikat ve cemaatlerin medya alanındaki faaliyetlerinin yanı sıra Milli Eğitim Bakanlığı ile de çok sayıda protokol imzaladığı savunuluyor. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in bütçe görüşmelerindeki sözleri, “Cemaatler ile protokol itirafı” olarak yorumlanıyor.
EĞİTİM PROTOKOLLERİ
Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2024 yılı bütçe görüşmelerinde Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in tarikat ve cemaat çıkışı çok konuşuldu. Bakan Tekin, eğitim alanında tarikat ve cemaatlerle protokol yapmaya devam edeceklerini söyledi. AKP iktidarında eğitim alanında giderek artan cemaat ve tarikatların ağırlığına karşın MEB, işbirliği yaptığı vakıf ve derneklerin isimlerini açıklamadı.
DİNİ EĞİTİM
AKP’nin okullaşma politikasındaki dini eğitimin ağırlığı da okul sayılarına yönelik veriler ile ortaya konuldu. 2010’da 493 olan imam hatip lisesi sayısı bin 236 adet artırılarak 2025 itibarıyla bin 729’a çıkarken aynı dönemde fen lisesi sayısı yalnızca 264 artırılarak 379’a çıkarılabildi.
HER YIL YÜZLERCE YENİ OKUL
MEB’in okullaşma politikasındaki dini eğitim ağırlığını ortaya koyan imam hatip lisesi sayısına yönelik veriler, bazı eğitim öğretim dönemlerine göre şöyle sıralandı:
• 2010-2011: 493
• 2013-2014: 854
• 2017-2018: Bin 591
• 2021-2022: Bin 677
• 2023-2024: Bin 698
• 2024-2025: Bin 729
Mustafa Bildircin / Birgün