Yavuzyılmaz'dan 615 milyon doların üzerinde kayıp oluştuğu iddiası
Çinli otomotiv devi BYD'nin Manisa'da kurmayı taahhüt ettiği 1 milyar dolarlık fabrika yatırımının askıda kalması yeni bir tartışma başlattı...
Fabrika yok, 615 milyon dolarlık vergi avantajı iddiası var! BYD için iki bakana çağrı
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı daha önce yatırımın ilerlememesi nedeniyle şirketin teşviklerden yararlanma sürecinin askıya alındığını açıklamıştı. Yavuzyılmaz, verilen desteklerin geri alınmasını istedi.
Çinli otomotiv üreticisi BYD'nin Türkiye'ye yapmayı taahhüt ettiği yatırım yeniden gündemde. Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, 2 Kasım'da yaptığı açıklamada, şirketin yatırım teşvikleri kapsamında sağlanan vergi muafiyetlerinden yararlandığını ve bu nedenle kamu gelirlerinde 615 milyon doların üzerinde kayıp oluştuğunu öne sürdü.
Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a çağrıda bulunarak yatırımın gerçekleştirilmesini veya sağlanan avantajların geri alınmasını istedi.
1 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM ANLAŞMASI İMZALANMIŞTI
BYD ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı arasında 8 Temmuz 2024'te imzalanan anlaşma kapsamında Manisa'da yıllık 150 bin araç üretim kapasiteli bir tesis kurulması planlanıyordu.
Projede elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araç üretiminin yanı sıra araştırma ve geliştirme merkezi de bulunacaktı.
2026 sonunda faaliyete geçmesi hedeflenen yatırımın 5 bin kişiye kadar doğrudan istihdam sağlaması öngörülüyordu.
59 BİN ARAÇ SATILDI İDDİASI
Yavuzyılmaz'ın açıklamasına göre BYD, yatırım anlaşmasının imzalanmasından projenin askıya alınmasının duyurulduğu Haziran 2026'ya kadar Türkiye'de 59 bin 168 araç sattı.
Milletvekili, 5 Temmuz 2024'te yürürlüğe giren düzenlemeyle yatırım teşvik belgesi kapsamında ithal edilen araçların ek gümrük vergilerinden muaf tutulduğunu belirtti. Yavuzyılmaz, bu düzenlemenin BYD'ye diğer otomotiv şirketleri karşısında önemli bir vergi avantajı sağladığını savundu.
615 MİLYON DOLAR NASIL HESAPLANDI?
Yavuzyılmaz, araç başına ortalama gümrük öncesi fiyatı 11 bin 500 dolar kabul ederek vergi kaybını hesapladığını açıkladı. Hesaplamasında gümrük vergisi ve ek vergi muafiyetlerinin yanı sıra bu muafiyetlerin Özel Tüketim Vergisi ve Katma Değer Vergisi matrahlarına etkilerini de dikkate aldığını belirtti. Ortaya çıkan toplamın 615 milyon doları aştığını ileri sürdü.
Söz konusu tutar, milletvekilinin açıkladığı hesaplamaya dayanıyor. Şirketin ithalat kayıtları, araç bazında uygulanan vergi oranları ve fiilen yararlanılan teşvik tutarları üzerinden yapılmış bağımsız bir resmi hesaplama kamuoyuna sunulmuş değil.
BYD TÜRKİYE YATIRIMINI ASKIYA ALDI
BYD yöneticisi Stella Li, 10 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada şirketin Avrupa'daki üretim önceliğinin Macaristan olduğunu söyledi.
Türkiye'deki fabrika yatırımı için belirlenmiş bir üretime başlama takvimi bulunmadığını açıklayan Li'nin sözleri, Manisa projesinin geleceğine ilişkin belirsizliği ortaya koydu. Aradan geçen yaklaşık iki yıllık döneme rağmen yatırımda başlangıçta öngörülen ilerleme sağlanamadı.
BAKANLIK TEŞVİK SÜRECİNİ DURDURMUŞTU
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 10 Haziran'da yaptığı açıklamada yatırımın ilerlememesi üzerine BYD'nin teşviklerden yararlanma sürecinin 2026 yılı başında askıya alındığını bildirmişti.
Bakanlık, yatırım anlaşmasının, şirketin yükümlülüklerinin ve devlete sunduğu teminatların geçerliliğini koruduğunu belirtmişti.
Açıklamada, yatırımların tamamlanmaması halinde şirketlerin yararlandıkları teşvikleri ilgili mevzuat ve verdikleri teminatlar kapsamında geri ödemekle yükümlü oldukları ifade edilmişti.
İKİ BAKANA ÇAĞRI YAPTI
Yavuzyılmaz, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'dan BYD'nin taahhüt ettiği fabrikayı kurmasının sağlanmasını, bunun gerçekleşmemesi halinde teşvik belgesinin iptal edilmesini istedi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat'a da seslenen milletvekili, Çin menşeli araçların ithalatındaki muafiyet düzenlemelerinin kaldırılmasını ve hesapladığı vergi avantajının faiziyle tahsil edilmesini talep etti.