ABD’den Irak’a açık tehdit: 'İran’a yakın hükümet istemiyoruz'
Washington, eski başbakan Nuri el-Maliki’nin yeniden iktidara gelme ihtimalinden rahatsız. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Irak’ı "İran’a yakın bir hükümete" karşı uyardı...
ABD’den Irak’a açık tehdit:
'İran’a yakın hükümet istemiyoruz'
2014 yılında ABD’nin yoğun baskısıyla görevden ayrılan Maliki, Irak’ın en büyük Şii siyasi bloğu tarafından yeniden aday gösterildi. Bu gelişme, Washington’da ciddi bir rahatsızlık yarattı.
Rubio, mevcut Başbakan Muhammed Şia el-Sudani ile yaptığı telefon görüşmesinde, bir sonraki hükümetin Irak’ı “Ortadoğu’da istikrar, refah ve güvenlik için bir güç” haline getirmesi gerektiğini öne sürdü.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, görüşmeye ilişkin yaptığı açıklamada Rubio’nun şu ifadeleri kullandığını aktardı:
İran tarafından kontrol edilen bir hükümet, Irak’ın kendi çıkarlarını önceliklendiremez, ülkeyi bölgesel çatışmalardan uzak tutamaz ve ABD–Irak arasındaki karşılıklı çıkara dayalı ortaklığı ilerletemez.
Washington’ın hesapları
Irak’ta İran yanlısı bir hükümetin kurulması, hem ülke içinde hem de bölgede ciddi darbeler alan Tahran yönetimi açısından önemli bir kazanım olarak görülüyor. İran, Aralık ayı sonlarında patlak veren kitlesel protestolardan bu yana binlerce insanın öldürüldüğü bir baskı süreci yürütürken; 7 Ekim 2023’ten sonra İsrail’in saldırıları ve Hizbullah’a indirilen darbelerle bölgesel konumunu da zayıflattı. Ayrıca Beşar Esad yönetiminin devrilmesiyle İran, en önemli Arap müttefiklerinden birini kaybetti.
AFP’ye konuşan bir Iraklı siyasi kaynak, ABD’nin Maliki liderliğindeki önceki hükümetlere “olumsuz baktığını” Bağdat’a açık biçimde ilettiğini söyledi. ABD’li yetkililer Irak’a gönderdikleri bir mektupta, başbakan seçiminin Irak’ın egemen kararı olduğunu vurgularken, Washington’ın da “kendi çıkarları doğrultusunda” yeni hükümete ilişkin kararlar alacağını belirtti.
Ekonomik ve askeri baskı araçları
ABD’nin Irak üzerindeki etkisi yalnızca diplomatik düzeyle sınırlı değil. Irak’ın petrol ihracatından elde ettiği gelirlerin büyük bir bölümü, 2003’te Saddam Hüseyin’i deviren ABD işgalinin ardından yapılan düzenleme gereği New York’taki Federal Rezerv Bankası’nda tutuluyor.
Washington’ın temel taleplerinden biri de, İran destekli Şii silahlı grupların yeniden güç kazanmasının engellenmesi. 2022’de göreve gelen Sudani, bu grupların faaliyetlerini sınırlamaya yönelik adımlarıyla ABD’nin desteğini kazanmıştı.
Maliki ise 2006’da ABD’nin desteğiyle başbakan olmuş, El Kaide ve diğer silahlı gruplara karşı yürütülen ABD askeri operasyonlarını desteklemişti. Ancak Washington, "Maliki’nin izlediği mezhepçi politikaların IŞİD’in yükselişine zemin hazırladığı" iddiasıyla zamanla desteğini geri çekti.
Irak Parlamentosu’nun Salı günü, büyük ölçüde sembolik yetkilere sahip olsa da başbakanı atayacak yeni bir cumhurbaşkanını seçmek üzere toplanması bekleniyor.
ABD çizgisi açık mesaj veriyor: Barrack'tan da açıklama
Bugün Türkiye ve Suriye elçisi olan ABD’nin eski Bağdat Büyükelçisi Tom Barrack da, Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasını alıntıladığı sosyal medya paylaşımında Washington’ın tutumunu özetledi:
“Irak’ın komşularıyla ve Batı ile işbirliğini sürdüren bir hükümet kurması, bölgesel istikrar ve refah için kritik önemdedir.”