Artan açıklar, 'eşel mobil'in sürdürülebilirliğini yeniden gündeme taşıdı
Enflasyonla mücadele için uygulanan eşel mobil sistemi yeniden tartışmaya açılırken, kaldırılması halinde benzine 16 TL, motorine ise 30 TL’ye varan zam ihtimali öne çıktı...
Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, şubat ayında 24,4 milyar lira fazla veren bütçe, mart ayında 229,9 milyar lira açık verdi. Uzmanlar, şubat ayındaki fazlanın kalıcı olmadığını ve kurumlar vergisi tahsilatının öne çekilmesinden kaynaklandığını belirtti.
AÇIKLAR ARTABİLİR
Nisan ayında da bütçenin açık vermesi beklenirken, özellikle mayıs ayında açığın daha da büyüyebileceği ifade ediliyor. Orta Doğu’daki gelişmeler ve yüksek seyreden petrol fiyatları da bütçe üzerindeki baskıyı artırıyor.
AKARYAKITTA ZAM SENARYOLARI GÜNDEMDE
Ankara’da, eşel mobil sisteminin kaldırılması ya da kapsamının daraltılması seçenekleri değerlendiriliyor. Buna göre sistemin tamamen kaldırılması halinde benzine 16 lira, motorine ise 30 liraya varan zam ihtimali bulunuyor.
Öte yandan zamların sınırlı tutulması halinde enflasyona etkisinin 2-2,5 puan seviyesinde kalabileceği, tam yansıtılması durumunda ise bu etkinin 5-6 puana kadar çıkabileceği öngörülüyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?
Eşel mobil uygulaması, akaryakıt fiyatlarındaki maliyet artışlarının tüketiciye doğrudan yansımasını vergi düzenlemeleriyle dengelemeyi amaçlayan bir sistem olarak uygulanıyor. Bu mekanizma sayesinde benzin, motorin ve LPG fiyatlarının yükseldiği dönemlerde vergi indirimi yapılarak pompa fiyatlarındaki artış sınırlandırılabiliyor.
Akaryakıt fiyatları; ürün maliyeti, dağıtım zincirindeki marjlar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ve vergilerin toplamından oluşuyor. Ürün fiyatlarını ise ağırlıklı olarak uluslararası petrol fiyatları, rafineri marjları ve döviz kuru belirliyor.
Son dönemde jeopolitik gelişmelerin etkisiyle petrol fiyatlarında yaşanan hızlı yükseliş, eşel mobil sisteminin daha aktif kullanılmasına neden oldu. 4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile uygulama devreye alınırken, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarlarında da düzenlemeye gidildi.
BÜTÇEDE AÇIK ARTIYOR
Öte yandan merkezi yönetim bütçesi mart ayında yeniden açık verdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, mart ayında bütçe giderleri 1 trilyon 460,4 milyar TL, bütçe gelirleri ise 1 trilyon 230,5 milyar TL olarak gerçekleşti. Bu dönemde bütçe açığı 229,9 milyar TL seviyesine ulaştı.
Şubat ayında ise bütçe 24,4 milyar TL fazla vermişti. Ancak bu fazlanın, mayıs ayına ait kurumlar vergisi tahsilatının öne çekilmesinden kaynaklandığı ve kalıcı olmadığı ifade ediliyor. Bu durumun, ilerleyen aylarda bütçe dengesi üzerinde risk oluşturabileceği belirtildi.