Yaşanan çevre felaketinde siyanürlü suyla bölge zehirlenmişti!..
Defalarca çevre facialarıyla adını duyuran Eti Gümüş, yeni atık depolama tesisi kurmanın peşinde. Yıldızlar SSS Holding’e bağlı şirketin Kütahya’da su kaynaklarını hedef alan projesi için inceleme değerlendirme süreci başladı...
Yeni felaketlere kapı araladılar
Proje kapsamında şirket, depolama ömrü dolan 1, 2, 3, 4 ve 5 nolu eski atık barajlarında bulunan gümüşü yeniden işleyecek. Yaklaşık 32,25 milyon metreküp atık mevcut zenginleştirme tesisinde yeniden işlenecek. Ortaya çıkacak yeni atıklar ise kurulacak yeni tesiste depolanacak. Yeni tesisin toplam hacmi 4 milyon 737 bin 618 metreküp olacak. Tesiste yılda 1 milyon metreküp atık işlenecek. Proje dosyasında depolanacak malzemenin tehlikeli maddeler içeren II. sınıf atık olduğu belirtildi.
‘BİR MİKTAR’ AĞAÇ KESECEK
Proje dosyasında ciddi riskler yer aldı. Tesisten kaynaklanabilecek sızıntıların yeraltı sularına ve civardaki akarsulara ulaşabileceği belirtildi. Proje alanının orman arazisi olduğu ifade edilen dosyada, faaliyetler nedeniyle “belirli bir miktar” ağacın kesileceği ya da taşınacağı kaydedildi ancak kaç ağacın kesileceğine dair bilgi verilmedi.
DEFALARCA ZEHİR SAÇTI
Şirketin geçmişi ise bölge halkının kaygılarını büyüttü. Eti Gümüş, Kütahya Gümüşköy’deki tesislerinde 2011 yılındaki siyanürlü atık su baraj setlerinden birinin çökmesiyle gündeme gelmişti. Yaşanan çevre felaketinde tonlarca siyanürlü su toprağa karışmış, bölge zehirlenmişti. Dönemin Kütahya İl Çevre Kurulu, şirkete “havuzların çamurla dolması ve kullanılamaz hale gelmesine rağmen bu konuda duyarlı davranmadığı” gerekçesiyle 500 bin TL para cezası vermişti. Kurul ayrıca toplam 5 milyon metreküp siyanürlü su depolama kapasitesine sahip dört havuzun kapatılmasını kararlaştırmıştı.
Şirket 2016 yılında yeniden ekolojik yıkımla gündeme geldi. Dulkadir Köyü ve Aliköy’de yaşayan yurttaşlar, siyanürlü atıkların bulunduğu baraj setinde çökme oluştuğunu söyledi. Yurttaşlar, şirketin çökmenin yaşandığı bölgeye kamyonlarla toprak taşıyıp dolgu yaptığını anlattı. Şirket ise o dönem yaptığı açıklamada baraj setinde çökme, patlama ya da sızıntı olmadığını iddia etti.
Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki başka bir şirket olan Nesko Madencilik de benzer bir felaketle adını duyuran şirketlerden. 2021 yılında şirketin Giresun Şebinkarahisar’daki kurşun, çinko ve bakır tesisinde atık barajının çökmesiyle atıklar tarım alanlarına, akarsulara ve Kılıçkaya Barajı’na aktı. Bakanlık, facianın ardından şirkete 12 milyon TL idari para cezası verdi.
YAŞAMA VE EMEĞE DÜŞMAN
Ülkenin en fazla maden ruhsatına sahip şirketlerinden biri olan holdingin sahibi Sebahattin Yıldız’ın AKP iktidarıyla dostluğu eskiye dayanıyor. Holdingin büyümesindeki en önemli adımlardan biri Eti Gümüş’ün özelleştirilmesi oldu. Devletin elindeki en büyük maden şirketlerinden biri olan Eti Gümüş, 2004 yılında 41 milyon 200 bin dolara holdinge devredildi. Holding ve bağlı olduğu şirketler sadece çevre felaketleriyle değil, emek sömürüsüyle de sık sık gündeme geldi. Yıldızlar, son olarak Doruk Madencilik işçilerinin maaşlarını ve tazminatlarını ödemediği için madencilerin yaptığı grevlerle kamuoyuna yansıdı.
İlayda Sorku / Birgün