Muhalefetin, “Aşırı güç” nitelemesi yaptığı yetki: “Sansür yetkisi”
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilen torba yasa teklifi ile 2015 yılı itibarıyla BTK’nin elinde olan ve “Sansür yetkisi” olarak nitelendirilen internet içeriklerine resen erişim engeli getirme yetkisi, Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredildi. Muhalefetin, “Aşırı güç” nitelemesi yaptığı yetkiyi iktidar, "Hâkim 48 saat içinde karar vermezse erişim engeli hükümsüz kalacak” diye savundu...
Muhalefete “dijital hapis": Anahtar yürütmede
Düzenleme ile BTK’nin elindeki geniş yetkilerin, Siber Güvenlik Başkanlığı’na devri öngörülüyor. Başkanlığa, resen veya “Güvenlik ve istihbarat kurumlarının talepleri doğrultusunda” internet içeriklerine kısıtlama yetkisi veriliyor. Muhalefet düzenlemeyi, “Haberleşme özgürlüğünü ve haberciliği engelleyebilecek nitelikte” diyerek eleştiriyor.
AKP milletvekillerinin imzasıyla Meclis’e sunulan, “Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, internet medyasına yönelik kritik düzenlemeler içeriyor. Torba kanun, Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkilerini yeniden düzenliyor. Buna göre, internet alan adlarına yönelik strateji ve politika belirleme ile düzenleme yapma yetkisi, Siber Güvenlik Başkanlığı’na veriliyor.
AŞIRI YETKİ
Düzenleme, Anayasa’nın 22’nci maddesine dayandırılıyor. Bu kapsamda, “Gecikmesinde sakıncalı bulunan hallerde” başkanlığa güvenlik ve istihbarat kurumlarının talebi üzerine veya resen tedbir kararı alma olanağı sağlanıyor.
Torba kanuna göre, işletmecilere, erişim sağlayıcılara, veri merkezlerine ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılarına bildirilecek tedbirin en geç iki saat içinde yerine getirilmesi gerekiyor. Tedbir kararının, yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkimliğinin onayına sunulacağı belirtiliyor. Hâkimin kararı 48 saat içinde onaylamaması durumunda erişim engeli tedbirinin kaldırılacağı bildiriliyor. İktidar mensupları ve Siber Güvenlik Başkanlığı yetkilileri düzenlemeyi, “Hâkim onaylamazsa düşecek” gerekçesiyle savunuyor.
Siber Güvenlik Başkanlığı’nın, yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere ihlal başına 20 bin TL’den 100 bin TL’ye kadar para cezası verebileceği kaydediliyor.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’ndan AKP ve MHP oylarıyla geçen düzenlemeyi muhalefet milletvekilleri, sert sözlerle eleştiriyor.
GARDİYANLIK GÖREVİ
CHP Milletvekili Okan Konuralp 19’uncu maddeyle BTK’nin çok önemli yetkilerinin Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilmesini "Türkiye'nin dijital düzenini değiştiren bir güç transferi” olarak yorumluyor. Düzenleme ile “Yurttaşın etrafına dijital kale örüleceğini” kaydeden Konuralp, “Anahtar da yürütmeye veriliyor. Bir nevi gardiyanlığını da Siber Güvenlik Başkanlığını devrediyor bu düzenleme” ifadelerini kullanıyor.
Kanun teklifindeki, "Tedbir" kavramının ne olduğunun tanımlanmadığına dikkati çeken Konuralp, şunları söyledi:
“Bu açık uçlu tanımsız yetki dijital dünyaya yönelik bir olağanüstü hâl yetkisidir. Adı ve sınır belli bir koruma tedbiri yerine idarenin içeriğini bizzat kendisinin dolduracağı keyfî bir mekanizma inşa edilmek istenmektedir. Oysaki hukuk devleti belirlilik ilkesi üzerine kurulur. Belirsiz yetki ise hukukun değil, keyfîliğin dilidir. Bu teklifle sınırı kanunla çizmek yerine, sınırı idarenin takdirine bırakıyorsunuz. Hangi dijital müdahalenin uygulanabileceğini kanunun değil, idarenin yorumunun belirleyeceği dijital bir düzen inşa ediyorsunuz. Bu modelde yargısal denetim, ifade ve haberleşme özgürlüğüne ağır bir müdahale yapılması ve telafisi güç zararlar doğduktan sonra devreye girebilecek bir hâle dönüşüyor. Karşımıza hem kararı veren hem de o kararın niteliğini ve gerekçesini gizleme kudretini de tek elde toplayan bir kara kutu dikilmek isteniyor.”
AŞIRI YETKİ
İYİ Parti Milletvekili Erhan Usta ise “Maddeyi doğru bulmadığını” belirtti. Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilen yetkiyi, “Aşırı” olarak nitelendiren Usta, yetkinin kötüye kullanılmasının önünde hiçbir engel bulunmadığını söyledi.
BAŞKANLIKTAN SAVUNMA
Siber Güvenlik Başkanı Ümit Önal ise maddeye yönelik savunmasında şu ifadeleri kullandı:
“Güvencelerin zayıflatılmadığını da biz teklife baktığımızda başkanlık olarak değerlendiriyoruz. Sebepler idarenin takdirine bağlı değil burada, Anayasa’nın 22'nci maddesindeki katalogla sınırlı. Kararın yirmi dört saat içerisinde mahkemeye sunulması, hâkim kırk sekiz saat içinde onaylamazsa kararın idarenin hiçbir işlemine gerek kalmadan kendiliğinden düşmesi gibi, her karara karşı öncelikli görülecek idari dava yolunun açık olması gibi, hani denetimsiz tedbirin de azami ömrünün sınırlı olması perspektifiyle...”
Mustafa Bildircin / Birgün